Nuôi tôm bền vững đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng khi người nuôi phải đối mặt với biến động môi trường, thời tiết và áp lực dịch bệnh ngày càng lớn.
Tôi là Nguyễn Thanh Sơn – phóng viên Trung tâm Truyền hình TVC Việt Nam.
Có một thời gian tôi đi sâu vào những ao, vuông tôm ở nhiều vùng nuôi khác nhau. Tôi trực tiếp lắng nghe những chia sẻ rất chân tình của các chủ đầu tư, người quản lý vuông tôm và những kỹ sư ngày đêm chăm sóc từng đàn tôm.
Càng đi nhiều, càng nghe nhiều, tôi càng nghiệm ra một điều rất thực tế:
Tại sao khoảng 10 năm trước, nhiều người nuôi tôm thành công khá dễ dàng, còn hôm nay nghề nuôi tôm lại trở nên khó khăn đến vậy?
Vì sao nghề nuôi tôm ngày càng khó?
Tất nhiên, câu chuyện không thể chỉ quy về một nguyên nhân.
Những năm trước, nhiều vùng nuôi còn giữ được điều kiện tự nhiên khá thuận lợi. Chất đất, nguồn khoáng, nguồn nước và hệ sinh thái trong ao còn tương đối nguyên sơ. Nguồn nước ngầm ở nhiều nơi cũng ít chịu tác động của ô nhiễm như hiện nay.
Nhờ vậy, con tôm có điều kiện sinh trưởng và phát triển tốt hơn.
Nhưng hôm nay, mọi thứ đã thay đổi.
Những yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe tôm
Thời tiết ngày càng cực đoan. Nắng nóng kéo dài, nhiệt độ tăng cao, những trận mưa lớn bất thường làm môi trường ao biến động nhanh. Nguồn nước ở nhiều vùng nuôi chịu tác động của quá trình xâm nhập mặn, ô nhiễm và chất thải.
Đặc biệt, khi môi trường nước không ổn định, sức khỏe của con tôm cũng bị ảnh hưởng. Tôm dễ gặp các vấn đề về đường ruột, phân trắng, đốm nâu và nhiều bệnh lý khác, với những vấn đề cụ thể như EHP, việc kiểm soát cần được thực hiện theo từng giai đoạn và điều kiện thực tế của ao nuôi.
Một vấn đề đáng suy nghĩ nữa là việc sử dụng kháng sinh và thuốc điều trị không đúng cách, lặp lại nhiều lần có thể làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc, khiến việc kiểm soát bệnh ngày càng khó khăn.
Cùng với đó, chất thải từ thức ăn dư thừa và phân tôm nếu không được quản lý, xử lý tốt sẽ làm môi trường ao suy giảm. Việc cải tạo đáy ao và kiểm soát các yếu tố như H₂S cũng cần được chú trọng trong quá trình nuôi.
Nuôi tôm cần chuyển từ chữa bệnh sang phòng bệnh
Vậy câu hỏi đặt ra là:
Người nuôi tôm phải làm gì để tồn tại và phát triển bền vững?
Theo tôi, không thể chỉ chờ đến khi tôm bệnh mới tìm cách chữa.
Cần phải bắt đầu từ phòng bệnh, quản lý môi trường và hiểu thật kỹ vùng nuôi.
CANCO tiếp cận nghề nuôi tôm từ hệ sinh thái ao
Từ những trăn trở đó của người nuôi tôm, CANCO hướng đến một cách tiếp cận nuôi tôm bền vững, phù hợp với từng vùng nuôi và điều kiện môi trường thực tế, phát triển các giải pháp sinh học hướng đến từng nhóm vấn đề trong ao nuôi, từ kiểm soát Vibrio đến quản lý môi trường và hệ vi sinh.
Thay vì chỉ nhìn vào một con tôm đang bệnh, các chuyên gia hướng đến việc khảo sát toàn bộ hệ sinh thái của ao nuôi: chất đất, nguồn nước cấp, nguồn nước thải, điều kiện môi trường, quy trình chăm sóc, chất lượng nước và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe đàn tôm.
CANCO cũng triển khai mô hình thuê hồ riêng để đội ngũ kỹ sư trực tiếp theo dõi, chăm sóc và đánh giá đàn tôm trong thực tế. Từ những dữ liệu thu thập được, các chuyên gia xây dựng liệu trình phối hợp theo từng giai đoạn nuôi, với mục tiêu kiểm soát môi trường và hỗ trợ sức khỏe đàn tôm một cách chủ động hơn.
Hướng đến giải pháp nuôi tôm bền vững
Tôi cho rằng đây mới là điều người nuôi tôm đang cần:
Không phải một sản phẩm được quảng cáo là “thần dược”.
Mà là một quy trình phù hợp với từng vùng nuôi, từng điều kiện môi trường và từng giai đoạn phát triển của con tôm.
Bởi phía sau mỗi ao tôm là tiền vốn, là công sức, là những đêm thức trắng của người nông dân.
Và phía sau mỗi con tôm sạch trên bàn ăn là cả một hành trình rất dài – từ người nuôi, kỹ sư, chuyên gia môi trường cho đến những doanh nghiệp nghiên cứu và sản xuất các giải pháp sinh học phục vụ ngành thủy sản.
CANCO hướng đến một sứ mệnh: góp phần tạo ra nguồn thực phẩm sạch và xanh hơn cho mỗi bữa ăn của gia đình Việt.
Còn với tôi, sau những chuyến đi thực tế, tôi càng thấm thía một điều:
Muốn có con tôm khỏe, trước hết phải có một môi trường nuôi khỏe.
Muốn người nuôi tôm sống được với nghề, chúng ta phải cùng nhau tìm ra giải pháp bền vững cho nghề nuôi tôm.
Nguyễn Thanh Sơn.
Phóng viên. Trung tâm Truyền hình TVC Việt Nam.
